Myndband Kristjáns Inga Mikaelssonar um „Chat Control“ og ESB-aðild
3 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Staðreyndaskoðun á opinberri umræðu um Evrópumál
Í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst 2026 eru fullyrðingar úr ræðum, greinum og viðtölum, frá báðum hliðum umræðunnar, bornar saman við frumheimildir. Markmiðið er ekki að segja þér hvað þú átt að kjósa, heldur að sýna hvað er rétt, hvað er rangt og hvað vantar í samhengið.
Staðreyndaskoðað efni
Ræður, greinar og viðtöl þar sem fullyrðingar hafa verið skoðaðar.
Ræða Vilhjálms Birgissonar á opnum fundi Áfram Íslands á Akranesi
5 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Sólveig Anna á Útvarpi Sögu um evru, atvinnuleysi og verkalýðshreyfinguna
8 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Myndband Miðflokksins „Já fyrir eftirsjá?“ um afleiðingar þess að segja já
2 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Þorgerður Katrín í Bítinu um framhald viðræðna, undanþágur og evru
8 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Frétt Morgunblaðsins „Fiskveiðistefna ESB ófrávíkjanleg“
2 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Myndband Jens Garðars Helgasonar um kostnað við aðildarviðræður og ESB-aðild
2 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Ræða Ólafs Ragnars á upphafsfundi Áfram Ísland um aðild, fullveldi og evru
15 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Ný greining: Hvað myndu húsnæðisvextir lækka með ESB og evru?
2 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Mynd í dreifingu á samfélagsmiðlum með ummælum von der Leyen um hernaðarlegt stórveldi
2 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Grein Pawels Bartoszek: Evran er varanleg lausn
4 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Aðsend grein Ernu Bjarnadóttur „Samræmismat en ekki samningar“
2 staðreyndaskoðaðar fullyrðingar
Nýjustu fullyrðingarnar
Getur Ísland leyst verðbólgu, vexti og verðtryggingu til fulls með eigin stefnu, án evru?
Að verðbólga, vextir og verðtrygging séu „mannanna verk, ekki náttúrulögmál“ á sér stoð, og Ísland náði verðbólgunni raunverulega niður árin 2012 til 2021. En þrennan sem hann telur upp er að hluta ein og sama krónuáhættan: gengislækkunin sem ver störfin í áföllum skilar sér hratt í verðlag, og lánveitendur verðleggja þá þekktu áhættu áfram, með verðtryggingu eða áhættuálagi á nafnvexti, eins og skýrsla sérfræðingahópsins sem Vilhjálmur sat sjálfur í rakti 2014. Eigin stefna getur dregið verulega úr vandanum en fjarlægir ekki þessa innbyggðu áhættu.
Var ekkert gert til að afnema verðtryggingu eftir sérfræðingahópinn 2013?
Kjarninn stendur: umbótin sem nefndin lagði til 2014, að lengja lágmarkslánstíma verðtryggðra neytendalána úr 5 í 10 ár og takmarka jafngreiðslulán við 25 ár, komst aldrei til framkvæmda, og gamla 5 ára lágmarkið frá 2001 var þvert á móti fellt brott með öllu árið 2023. „Ekkert gert“ sleppir þó því að frá desember 2021 miða greiðslubyrðarreglur Seðlabankans við mun styttri lánstíma fyrir ný verðtryggð jafngreiðslulán en óverðtryggð, sem takmarkar þau í reynd.
Er „Chat Control“ ástæða til að hafna ESB-aðild?
Chat Control er ekki háð ESB-aðild. Reglugerðin er merkt EES-mál og víkur frá persónuverndartilskipuninni sem Ísland hefur þegar innleitt gegnum EES-samninginn. Regluverk stafræna innri markaðarins nær til Íslands gegnum EES, sem landið er þegar aðili að, óháð því hvort það gengur í ESB.
Samþykkti ESB löggjöf sem heimilar yfirvöldum að lesa skilaboðin þín án dómsúrskurðar?
Chat Control 1.0 er ekki ný löggjöf frá júlí 2026 heldur framlenging á tímabundinni undanþágu frá 2021. Hún heimilar þjónustuveitendum, ekki yfirvöldum, að leita á valfrjálsum grunni að þekktu efni um kynferðisofbeldi gegn börnum. Ekkert í henni snýst um að yfirvöld lesi einkaskilaboð án dómsúrskurðar.
Réð meirihlutinn engu um Chat Control á Evrópuþinginu?
Atkvæðatölurnar eru efnislega réttar: 314 greiddu atkvæði gegn og 276 með. En niðurstaðan er ekki merki um að meirihlutinn ráði engu. Til að hafna afstöðu ráðsins á þessu stigi þarf hreinan meirihluta allra þingmanna, 361 af 720, ekki bara meirihluta þeirra sem greiða atkvæði. 314 dugði því ekki, og fjarvistir og hjáseta höfðu sömu áhrif og atkvæði með ráðinu.
Eru aðildarviðræður við ESB aðeins samræmismat og aðlögun en ekki samningar?
Lýsingin á meginhluta ferlisins er rétt: regluverkið er ekki endurhannað við samningaborðið og framkvæmdastjórn ESB hefur sjálf varað við því að orðið samningaviðræður geti gefið ranga mynd. Alhæfingin um að engin gagnkvæm eftirgjöf eigi sér stað stenst hins vegar ekki: um frávik, fresti og kjör er samið og tilboð gengu í báðar áttir í viðræðum Íslands. Rétt lýsing á rýnivinnunni er þar teygð yfir í ranga ályktun um að ekkert sé samið.