Efni
Húsnæðislán
Vaxtakjör, greiðslubyrði og lánaform íbúðalána.
≈ Rétt en villandi Kjarninn stendur: umbótin sem nefndin lagði til 2014, að lengja lágmarkslánstíma verðtryggðra neytendalána úr 5 í 10 ár og takmarka jafngreiðslulán við 25 ár, komst aldrei til framkvæmda, og gamla 5 ára lágmarkið frá 2001 var þvert á móti fellt brott með öllu árið 2023. „Ekkert gert“ sleppir þó því að frá desember 2021 miða greiðslubyrðarreglur Seðlabankans við mun styttri lánstíma fyrir ný verðtryggð jafngreiðslulán en óverðtryggð, sem takmarkar þau í reynd.
✓ Að mestu rétt Tölurnar standast hver um sig: útistandandi íbúðalán heimila voru tæpir 2.900 milljarðar króna í lok árs 2025 og munur á nafnvöxtum óverðtryggðra íbúðalána við evrusvæðið var um 5 til 7 prósentustig eftir lánaformi vorið og sumarið 2026. Óháð greining metur árlegan mun á vaxtabyrði heimila 90 til 137 milljarða, miðmat 108, svo 100 milljarðar eru innan þess bils. Að munurinn skilaði sér að fullu til heimila eftir evruupptöku er hins vegar forsenda, ekki staðreynd.
✓ Að mestu rétt Talan fylgir útreikningi greiningarinnar: sama 60 m.kr. verðtryggt jafngreiðslulán til 25 ára ber 333 þús.kr. mánaðargreiðslu á íslenskum raunvöxtum (4,5%) en 220 þús.kr. á evru-raunvöxtum (0,77%), þriðjungi lægri. Greiningin tekur sjálf fram að þetta er samanburður að öðru óbreyttu, ekki spá um lánakjör heimila eftir evruupptöku.
≈ Rétt en villandi Gögnin styðja að raunvextir húsnæðislána eru margfalt lægri á evrusvæðinu (0,77%) en á Íslandi (4,5%). En fyrirsögnin tengir lækkunina við „ESB og evru“ í einu lagi, og þar skilur á milli: ESB-ríki með eigin gjaldmiðil fá ekki evrukjör. Pólland, dæmi úr sömu greiningu, er í ESB með 3,24% raunvexti á húsnæðislánum, langt yfir evrusvæðinu.