Staðreyndavaktin

Staðreyndaskoðun · Grein

Myndu afborganir af húsnæðisláni lækka um þriðjung ef evra væri tekin upp?

Að mestu rétt

Fullyrðingin

„Afborganir af húsnæðisláni – sem tekið væri í dag – myndi lækka um þriðjung ef evra hefði verið tekin upp í stað íslensku krónunnar.“

Skoðuð fullyrðing: Mánaðarleg greiðsla af húsnæðisláni sem tekið væri í dag væri um þriðjungi lægri ef evra hefði verið tekin upp í stað krónunnar.

Talan fylgir útreikningi greiningarinnar: sama 60 m.kr. verðtryggt jafngreiðslulán til 25 ára ber 333 þús.kr. mánaðargreiðslu á íslenskum raunvöxtum (4,5%) en 220 þús.kr. á evru-raunvöxtum (0,77%), þriðjungi lægri. Greiningin tekur sjálf fram að þetta er samanburður að öðru óbreyttu, ekki spá um lánakjör heimila eftir evruupptöku.

Hvað er rétt?

  • Forsendurnar eru skýrar og rekjanlegar: 60 m.kr. verðtryggt jafngreiðslulán til 25 ára, 4,5% íslenskir raunvextir á móti 0,77% evru-raunvöxtum (miðmat).
  • Mánaðargreiðslan fer úr 333 í 220 þús.kr. og vaxtahlutinn úr um 225 í um 39 þús.kr.; lækkunin er um þriðjungur.

Hvað vantar í samhengið?

  • Evrudæmið lýsir íslensku verðtryggðu láni reiknuðu á evru-raunvöxtum, ekki dæmigerðum evrópskum lánasamningi. Greiningin áréttar það sjálf.
  • Húsnæðisverði, lánsfjárhæð og greiðsluformi er haldið föstu; dæmið einangrar áhrif raunvaxtamunarins og segir ekkert um önnur áhrif evruupptöku.

Niðurstaða

Fullyrðingin stenst gagnvart heimildinni sem hún vísar í. Í greiningu Gauta B. Eggertssonar er 60 m.kr. verðtryggt jafngreiðslulán til 25 ára, eins og tíðkast á Íslandi, reiknað á 4,5% íslenskum raunvöxtum og aftur á 0,77% evru-raunvöxtum. Mánaðargreiðslan lækkar úr 333 í 220 þús.kr. og heildargreiðslur lánstímans úr um 100 í um 66 m.kr. Fyrirvararnir standa í greiningunni sjálfri: þetta er hvorki dæmigert evrópskt lán né spá um greiðsluferil eftir upptöku, heldur samanburður „að öðru óbreyttu“ sem einangrar raunvaxtamuninn. Innan þeirra marka er „um þriðjung“ rétt reiknað, þess vegna að mestu rétt fremur en fyrirvaralaust rétt.

Heimildir

  1. Drög að mati á lækkun vaxtakostnaðar íslenskra heimila við upptöku evru · Gauti B. Eggertsson, Brown University · Rannsókn
  2. Ný greining: Hvað myndu húsnæðisvextir lækka með ESB og evru? · Vísir – Dagur B. Eggertsson · Fjölmiðill