Efni

Landbúnaður

Tollvernd, styrkir og staða íslensks landbúnaðar.

Rangt samhengi

Lækkaði matarkarfan um 25 til 30 prósent í Svíþjóð og Finnlandi við ESB-aðild?

Talan er til í svörum Hagfræðistofnunar, en hún mælir annað: lækkun á hlutfallslegu matvöruverði landanna gagnvart ESB-meðaltali yfir áratuginn 1990 til 2000, sem hefst fimm árum fyrir aðild og litast af gengishruni beggja gjaldmiðla 1992. Mæld lækkun við aðildina sjálfa var um 8 til 11 prósent í Finnlandi og nær engin í Svíþjóð, þar sem stóra lækkunin kom árið 1996 með innlendri lækkun matarskatts. Hagfræðistofnun orðar tenginguna við aðild sjálf varlega og notar 25 prósenta lækkun á Íslandi sem forsendu í reikningsdæmi, ekki sem niðurstöðu.

  • Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
  • Viðtal
  • 10.07.2026
Að mestu rangt

Hætta fyrirtæki í sjávarútvegi og landbúnaði að fjárfesta vegna óvissu um hvort Ísland verði „inni eða úti“?

Nærtækasta dæmið bendir í hina áttina. Noregur var EES-ríki með sjávarútveg í húfi, samdi um aðild 1993 til 1994 og hafnaði henni í tvísýnni þjóðaratkvæðagreiðslu; fjárfesting atvinnulífs á meginlandi Noregs óx samt um 15% að raungildi á þjóðaratkvæðagreiðsluárinu 1994 og enn hraðar næstu ár. Sama gerðist í lotunni 1972. Rannsóknir á umsóknarríkjum austurstækkunarinnar sýna að framfarir í aðildarferli juku erlenda fjárfestingu. Óvissa getur frestað einstökum fjárfestingum, eins og Brexit sýndi, en þar snerist óvissan um að missa markaðsaðgang sem fyrirtækin höfðu; EES-aðgangur Íslands helst óbreyttur meðan á viðræðum stendur.

  • Snorri Másson
  • Myndband
  • 13.07.2026
Rétt en villandi

Er finnska landbúnaðarundanþágan bara leyfi til að skattleggja Finna?

Rétt er að norðurslóðastuðningurinn er greiddur úr finnska ríkissjóðnum, ekki frá Brussel. En „allt og sumt“ sleppir kjarnanum: innan ESB er innlendur stuðningur við atvinnugrein ekki sjálfgefinn heldur háður heimild, og 142. gr. aðildarsamningsins veitir Finnlandi hana varanlega, nú allt að 574,5 milljónum evra á ári. Það er samningsbundin sérlausn, ekki orðaleikur um skattheimtu.

  • Ólafur Ragnar Grímsson
  • Ræða
  • 06.07.2026

← Öll efni