Heimild · Myndband
Myndband Kristjáns Inga Mikaelssonar um „Chat Control“ og ESB-aðild
Myndband sem dreift var á samfélagsmiðlum í júlí 2026 þar sem Kristján Ingi Mikaelsson fjallar um svokallað „Chat Control“ regluverk Evrópusambandsins og hvetur til þess að hafnað verði aðild í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst 2026. Hér eru þrjár fullyrðingar úr myndbandinu teknar til staðreyndaskoðunar.
Myndbandið var dreift á samfélagsmiðlum í júlí 2026, í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um aðild Íslands að Evrópusambandinu 29. ágúst 2026. Í því fjallar Kristján Ingi Mikaelsson um svokallað „Chat Control“ regluverk Evrópusambandsins, atkvæðagreiðslu á Evrópuþinginu í byrjun júlí 2026 og lýkur máli sínu með hvatningu um að hafna aðild.
Þrjár fullyrðingar úr myndbandinu eru teknar til sérstakrar staðreyndaskoðunar: hvað Chat Control 1.0 heimilar í raun, hvað atkvæðagreiðslan á Evrópuþinginu segir um meirihlutaræði, og hvort málið tengist aðildarspurningunni. Fullyrðingarnar birtast sem innfelldir athugunarkassar hér að neðan og sem sjálfstæðar fullyrðingasíður. Þessi síða er ekki heildardómur um myndbandið.
Þessi síða skoðar valdar fullyrðingar úr efninu. Markmiðið er ekki að meta efnið í heild eða segja fólki hvað það á að kjósa, heldur að kanna hvort einstakar fullyrðingar standist og hvaða samhengi vantar.
Skoðaðar fullyrðingar (3)
- Rangt samhengi ×1
- Rangt ×1
- Rétt en villandi ×1
Er „Chat Control“ ástæða til að hafna ESB-aðild?
Chat Control er ekki háð ESB-aðild. Reglugerðin er merkt EES-mál og víkur frá persónuverndartilskipuninni sem Ísland hefur þegar innleitt gegnum EES-samninginn. Regluverk stafræna innri markaðarins nær til Íslands gegnum EES, sem landið er þegar aðili að, óháð því hvort það gengur í ESB.
Samþykkti ESB löggjöf sem heimilar yfirvöldum að lesa skilaboðin þín án dómsúrskurðar?
Chat Control 1.0 er ekki ný löggjöf frá júlí 2026 heldur framlenging á tímabundinni undanþágu frá 2021. Hún heimilar þjónustuveitendum, ekki yfirvöldum, að leita á valfrjálsum grunni að þekktu efni um kynferðisofbeldi gegn börnum. Ekkert í henni snýst um að yfirvöld lesi einkaskilaboð án dómsúrskurðar.
Réð meirihlutinn engu um Chat Control á Evrópuþinginu?
Atkvæðatölurnar eru efnislega réttar: 314 greiddu atkvæði gegn og 276 með. En niðurstaðan er ekki merki um að meirihlutinn ráði engu. Til að hafna afstöðu ráðsins á þessu stigi þarf hreinan meirihluta allra þingmanna, 361 af 720, ekki bara meirihluta þeirra sem greiða atkvæði. 314 dugði því ekki, og fjarvistir og hjáseta höfðu sömu áhrif og atkvæði með ráðinu.
Umritun
Textinn er birtur óbreyttur. Staðreyndaskoðanir eru settar inn á eftir viðeigandi köflum.
Vilt þú að stjórnvöld og hið opinbera sjái hvað þú ert að gera í símanum? Auðvitað ekki. En í síðustu viku samþykkti Evrópusambandið löggjöf sem heimilar það. Löggjöfin sem var samþykkt heitir Chat Control 1.0 og hún veitir fyrirtækjum heimild til að skanna og fylgjast með því sem þú ert að gera í símanum án þess að þú vitir af því.
En það sem vakti jafnvel meiri athygli var hvernig þetta gerðist, því að það virðist vera þannig að meirihlutinn ráði ekkert alltaf í Evrópuþinginu. 276 studdu tillöguna um að Chat Control myndi halda áfram á meðan 314 greiddu atkvæði á móti, samt nær tillagan fram að ganga. Svona virkar nú meirihlutalýðræðið í Evrópuþinginu.
Hvað er að frétta? Viljum við í alvörunni vera hluti af þessu batteríi þar sem meirihlutinn ræður ekki, og að skilaboðin okkar eru lesin af yfirvöldum án dómsúrskurðar? Þegar frelsið er tekið af okkur einu sinni er nánast ómögulegt að fá það aftur. Kjósum nei í ágúst.