Ræða Vilhjálms Birgissonar á opnum fundi Áfram Íslands á Akranesi

Takk fyrir þetta. Takk Halldór fyrir þetta. Við höfum nú nokkrum sinnum tekist hressilega á, ég og Halldór. Hann nefndi hér áðan eitt atriði sem ég ætla að byrja á. Það er hversu óvægin þessi umræða er og hefur verið. Við ræddum nú saman í gær, ég og Sólveig Anna, og við töldum upp einhver 60, 70 atriði um hvers lags óbermi við værum að vilja fara þá leið að halda hér í fullveldi Íslands og við ráðum okkar ákvarðanatöku. En við erum að gera þetta á grundvelli hagsmuna verkalýðshreyfingarinnar, með hagsmuni launafólks að leiðarljósi.

Og ég vil í þessu samhengi byrja á einu, nefna eitt sterkt atriði. Á Íslandi eru 90,6% launafólks í stéttarfélögum. Hugsið ykkur. Í Evrópu er meðaltalið 18,2%. Og það segir mér ekki nema eitt, hversu sterk íslensk verkalýðshreyfing er.

Og það mælist hvar? Það mælist í öllum gögnum, til dæmis hjá OECD sem hefur verið fjallað um núna nýverið, þar sem meðallaun á Íslandi eru hæst á meðal ríkja innan OECD, að teknu tilliti til kaupmáttar. Raunlaunahækkun frá 2015 til 2025 er 2,4% á Íslandi, á meðan það er á Norðurlöndunum 0,6 til 0,8%.

Þetta eru atriði sem við þurfum að standa vörð um. Við verðum að passa okkur á því að veikja ekki vinnumarkaðsmódel Íslands, því að þá er ég hræddur um að staða okkar launþega væri miklu verri heldur en hún er í dag. Það er íslenskri verkalýðshreyfingu að þakka að staðan er ekki eins slæm eins og hún er.

En með þessu er ég alls ekki að segja að allt sé í lagi hér á Íslandi, nema síður sé. Samkvæmt nýlegri rannsókn sem gerð var af Verðu, að þá eru 70% launafólks sem hafa það bara nokkuð gott, en 30% hafa það slæmt. Og við eigum að fókusera á þennan tiltekna hóp sem höllustum fæti stendur í íslensku samfélagi. Og það getum við.

Þegar ég velti fyrir mér hvað græðum við á því að fara inn í Evrópusambandið? Hvað er það raunverulega sem við munum fá út úr því? Þá heyri ég frá fólki víða og ég veit þið þekkið þetta öll: Vextir, verðtrygging og verðbólga verður lægri. Þetta eru þrjú atriði sem eru nefnd og fólk heldur í alvörunni að átómatískt með inngöngunni í Evrópusambandið þá verði þetta bara allt komið í samt lag. Og ég ætla bara að segja ykkur það hér og nú, það er svo mikil blekking að það er ekkert að segja frá því.

Það er svo mikil ósannindi og það er svo alvarlegur hlutur þegar er verið að blekkja almenning með því að segja: „Ef við göngum þarna inn, þá fáið þið sömu vexti og er í Evrópu. Verðbólgan mun verða hér í kringum tvö og hálft prósent og verðtryggingin mun hverfa.“ Ekkert af þessu mun gerast sjálfkrafa.

Og til þess að fá að taka upp evru þá þurfum við að uppfylla svokölluð Maastricht skilyrði. Og hver eru þau? Það er að ná niður vöxtunum þannig að þeir séu að meðaltali jafn háir og í Evrópu. Við þurfum að ná niður verðbólgunni að meðaltali þess sem er í Evrópu. Og að sjálfsögðu þurfum við að afnema verðtryggingu til að fá að taka upp evru.

Og þá er þessi eini punktur sem er verið að segja hvað skiptir okkur miklu máli. Ef við þurfum að gera þetta allt sjálf til að fá að taka upp evru, til hvers þurfum við þá að ganga í Evrópusambandið? Ríkasta land í heimi, stútfullt af auðlindum. Ég sé þá bara engar forsendur eftir. Þær eru bara farnar. Við getum nefnilega gert þetta allt sjálf.

En ég vil þá segja líka í þessu samhengi: Hafi íslenskir stjórnmálaflokkar og stjórnmálamenn skömm fyrir að láta þjóðina standa í þessum sporum sem hún stendur í í dag. Að þurfa að vera að velta því fyrir sér hvort við eigum að fara að láta fullveldið til Brussel og ákvörðunartökuna þangað. Það er þeim að kenna að vera ekki búnir að afnema verðtryggingu, að taka hér á vaxtaumhverfinu, taka hér á fjármálakerfinu. Þetta er allt hægt. Ekkert af þessu er náttúrulögmál. Þetta er allt mannanna verk.

Skýrsla sem að fjármála- og efnahagsráðuneytið lét gera um gjaldmiðlamál. Hvað segir í þeirri skýrslu? Hún er öll gefin út á ensku til að reyna að fyrirbyggja það sem að stærsti hluti þjóðarinnar myndi ekki nenna að lesa hana.

Þar kemur meðal annars fram að verðtryggingin veldur hér reglulegum verðbólguskotum, festir verðbólguskot í sessi og gerir það að verkum að viðbrögð peningastefnunnar verða sterkari eða á mannamáli, þurfa að hækka vextina meira. Þetta kemur fram í skýrslunni sem núverandi stjórnvöld létu gera. Það gerir enginn neitt með þetta. Alþingi veit þetta, það vita þetta allir, en einhverra hluta vegna þá hafa íslenskir stjórnmálamenn ekki haft kjark, þor og dug til að taka á þessum málum.

Ég sat í nefnd sem hét sérfræðingahópur um afnám verðtryggingar 2013 eftir hrun. Þá voru allir stjórnmálamenn, allir: „Við þurfum að afnema verðtrygginguna.“ Ég man eftir fundinum í Háskólabíó: „Náum bara niður verðbólgunni, þá getum við afnumið verðtrygginguna.“ Ekkert gert. Innantómt kjaftæði.

Og þetta er ástæðan fyrir því að við stöndum í þessum sporum að sleggjan sem átti að berja niður vextina, verðbólguna. Nú er bara komin platta á hana og það er Ursula von der Leyen sem að fær hana að gjöf og hún á að sjá um að berja þetta niður. Þetta er galið. Við getum gert þetta allt sjálf. Verum með kassann úti og höfum kjarkinn, höfum þorið.

Og ég fullyrði það, það eru svo skiptar skoðanir um það hvað við teljum þeir sem eru með og móti. Ég er búinn að liggja yfir þessu, ég er búinn að vera í þessari hreyfingu í 25 ár. Ég er búinn að vera inni í stjórnarráði, búinn að vera í ráðhúsinu, búinn að vera í kringum stjórnmálamenn. Ég veit nákvæmlega hvers lags kjaftæði er í kringum þetta allt saman. Og halda það að Evrópa muni hér, Evrópusambandið muni breiða út faðminn og segja: „Við erum að hugsa fyrst og fremst um ykkur.“ Gleymiði því.

Það þarf ekki að fara aftur nema til hrunsins þegar Bretar og Hollendingar settu okkur hryðjuverkalög. Eða hvernig fóru Evrópusambandið með Grikkina? Tóku þá svoleiðis og snýttu um eins og ég veit ekki hvað. Það er hver þjóð sem hugsar um sig og sína hagsmuni, og það er það sem að við eigum að gera og þess vegna segi ég: Áfram Ísland.