Heimild · Grein
Frétt Morgunblaðsins „Fiskveiðistefna ESB ófrávíkjanleg“
Skoða upprunalega heimild/grein →
Frétt Morgunblaðsins 9. júlí 2026 um að ríki sem ganga í ESB verði að lúta sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Fyrirsögnin segir stefnuna ófrávíkjanlega með vísan til svars Rob Jettens, forsætisráðherra Hollands, í hollenska þinginu og þingsályktunar sem samþykkt var í kjölfarið. Hér eru birt brot úr fréttinni og tvær fullyrðingar staðreyndaskoðaðar.
Fréttin greinir frá orðaskiptum í hollenska þinginu 16. júní 2026 og þingsályktun sem samþykkt var daginn eftir, og dregur af þeim þá ályktun sem fyrirsögnin ber með sér: að fiskveiðistefna ESB sé ófrávíkjanleg og að Ísland gæti ekki orðið fullgildur aðili að sambandinu og haldið óbreyttu forræði yfir sjávarútvegi. Hér að neðan eru skoðaðar tvær fullyrðingar: annars vegar að ríki sem ganga í ESB verði að lúta sameiginlegu fiskveiðistefnunni, hins vegar að stefnan sé ófrávíkjanleg þannig að ekki sé hægt að semja um frávik frá henni.
Þessi síða skoðar valdar fullyrðingar úr efninu. Markmiðið er ekki að meta efnið í heild eða segja fólki hvað það á að kjósa, heldur að kanna hvort einstakar fullyrðingar standist og hvaða samhengi vantar.
Skoðaðar fullyrðingar (2)
- Rétt ×1
- Rangt samhengi ×1
Fylgir fiskveiðistefna ESB aðild þannig að Ísland gæti ekki haldið óbreyttu forræði yfir sjávarútvegi?
Þetta stenst. Verndun lífrænna auðlinda hafsins er meðal þeirra sviða þar sem ESB eitt fer með valdheimildir samkvæmt sáttmálum sambandsins, og fiskveiðistefnan gildir um öll aðildarríki. Forræðið yrði heldur ekki óbreytt í neinu tilviki: sérlausnir innan stefnunnar væru heimildir sóttar í regluverk sambandsins, og hvort og hversu langt þær næðu er sjálfstæð spurning sem fjallað er um í tengdri staðreyndaskoðun.
Er fiskveiðistefna ESB ófrávíkjanleg þannig að ekki sé hægt að semja um frávik?
Hvorki svarið sem fyrirsögnin vísar til né samþykkt hollenska þingsins staðfestir að fiskveiðistefnan sé ófrávíkjanleg: orðin „Rétt, já“ svöruðu almennri spurningu sem þingmaðurinn sagði sjálfur óháða samhenginu um þjóðaratkvæðagreiðsluna á Íslandi, og tillagan sem samþykkt var gengur sjálf út frá því að framkvæmdastjórn ESB sé opin fyrir undanþágum. Í gildandi ESB-rétti eru þegar frávik innan stefnunnar og sjávarútvegsstjóri sambandsins hefur sagt að undanþágur verði hluti af viðræðunum. Atburðirnir í Haag sýna að eitt aðildarríki leggst gegn undanþágum; af þeim verður ekki dregin sú ályktun að ekki sé hægt að semja um þær.
Brot úr efninu
Hér eru birt valin brot úr upprunalegu efni, í kringum þær fullyrðingar sem skoðaðar eru. Sjá upprunann fyrir samhengi í heild.
Fiskveiðistefna ESB ófrávíkjanleg
Ríki sem ganga í Evrópusambandið (ESB) verða að lúta hinni sameiginlegu sjávarútvegsstefnu þess. Þetta staðfesti Rob Jetten forsætisráðherra Hollands í sérstakri umræðu í neðri deild hollenska þingsins í liðnum mánuði, þar sem hann var spurður út í möguleika á því að Ísland fengi undanþágur á sviði sjávarútvegs í aðildarviðræðum. Samkvæmt því gæti Ísland því ekki orðið fullgildur aðili að ESB og haldið óbreyttu forræði yfir sjávarútvegi eða staðið utan fiskveiðistefnunnar.
Þingmaðurinn Michiel Hoogeveen vakti í umræðunni, sem fram fór 16. júní, máls á ummælum Costas Kadis sjávarútvegsstjóra ESB um hugsanlegt svigrúm fyrir Ísland í aðildarviðræðum. Þingmaðurinn þurfti að ganga eilítið á eftir svari, þar sem Jetten kvaðst fyrst ekki vilja blanda sér í aðildarmál Íslands; Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra hefði beðist undan hvers kyns afskiptum af aðildarferlinu. Þá spurði Hoogeveen hvort afstaða hollensku ríkisstjórnarinnar væri ekki örugglega sú að sameiginlega fiskveiðistefnan stæði óhögguð og að ríki sem vildi fulla aðild að ESB yrði að undirgangast hana. Jetten staðfesti það mjög stuttaralega: „Rétt, já.“
Hann lagði jafnframt fram tillögu um að sjávarútvegsstefnan, þar með taldar reglur um aðgang að fiskimiðum, yrði áfram óaðskiljanlegur hluti regluverks ESB í aðildarviðræðum. Hún var samþykkt með 146 atkvæðum af 150.
Breska blaðið Financial Times hafði síðar eftir Kadis 23. apríl að ESB væri opið fyrir undanþágum eða sérlausnum vegna Íslands, en deilt var um hvort þar ætti hann við varanlegar undanþágur eða tímabundna aðlögun og afmarkaðar sérlausnir.
Athugasemdir
Fréttin birtist á mbl.is 9. júlí 2026, merkt Andrési Magnússyni, og samhliða umfjöllun birtist í prentútgáfu blaðsins sama dag. Hér eru birt brot úr vefútgáfunni í kringum þær fullyrðingar sem skoðaðar eru; fyrsta brotið er fyrirsögn fréttarinnar. Sjá fréttina í heild á mbl.is.