Efni
Kostnaður við aðild
Fullyrðingar um kostnað við aðildarviðræður, framlög til fjárlaga ESB og fjárhagsleg áhrif aðildar.
× Að mestu rangt Reynslan segir annað. Í viðræðunum 2009 til 2013 hélt 18 manna samninganefnd utan um ferlið gegnum tíu samningahópa; í hópunum sátu um 200 fulltrúar og um helmingur þeirra kom frá hagsmunasamtökum og sérfræðistofnunum, ekki úr stjórnsýslunni. Beinn kostnaður nam 300,7 milljónum króna á þremur árum og auknu álagi var mætt með tilflutningi verkefna innan utanríkisþjónustunnar, á sama tíma og stjórnkerfið vann úr eftirmálum hrunsins. Álagið er raunverulegt og einhver verkefni víkja í forgangsröðun, en hvorki reynsla Íslands né annarra umsóknarríkja sýnir stjórnkerfi sem snýst „meira og minna“ um viðræðurnar.
≈ Rangt samhengi Engin nýleg birt sundurliðun styður tölurnar sem hreina greiðslu og enginn aðildarsamningur liggur fyrir. 35 milljarðar jafngilda um 0,7% af þjóðartekjum Íslands, hærra hlutfall en nokkurt aðildarríki greiðir nettó, en passa við dæmigert brúttóframlag án þess sem kæmi til baka. Sé hrein greiðsla tekjuhárra ríkja á íbúa yfirfærð á Ísland fæst um 5 til 16 milljarðar á ári.
✓ Að mestu rétt Opinbert kostnaðarmat utanríkisráðuneytisins áætlar beinan kostnað við framhald viðræðna 1.895 millj. kr. samtals frá september 2026 til ársloka 2028, innan bilsins sem nefnt er í greininni og í samræmi við reynsluna af viðræðunum 2009–2013. Matið liggur þó við efri mörk bilsins, nær aðeins til beins kostnaðar og lengri viðræður gætu ýtt heildinni yfir tvo milljarða.
✓ Að mestu rétt Keðjan fylgir opinberu mati sem utanríkismálanefnd rakti í maí 2026: nettóframlag 10 til 15 milljarðar króna á ári að finnskri fyrirmynd, um 8 milljarða EES-kostnaður fellur niður á móti og viðbótin verður 2 til 7 milljarðar á ári; greinin velur efri mörkin. Stór hluti EES-greiðslnanna skilar þó styrkjum á móti, svo raunverulegur viðbótarkostnaður gæti verið nokkru hærri en sjö milljarðar.
× Rangt Opinbert kostnaðarmat utanríkisráðuneytisins áætlar beinan kostnað við framhald viðræðna 175 millj. kr. árið 2026, 956 millj. kr. 2027 og 764 millj. kr. 2028, samtals 1.895 millj. kr. Neðri mörk greiðslna á ári samkvæmt myndbandinu eru því hærri en kostnaður alls tímabilsins samanlagt, og ekkert birt mat styður 2,5 til 3,5 milljarða á ári.