Staðreyndavaktin

Staðreyndaskoðun · Grein

Myndi umsóknarferlið kosta einn til tvo milljarða króna?

Að mestu rétt

Fullyrðingin

„Það er vissulega rétt að umsóknarferli myndi kosta einn til tvo milljarða.“

Skoðuð fullyrðing: Beinn kostnaður íslenska ríkisins af umsóknar- og viðræðuferli við ESB yrði samtals um einn til tveir milljarðar króna.

Opinbert kostnaðarmat utanríkisráðuneytisins áætlar beinan kostnað við framhald viðræðna 1.895 millj. kr. samtals frá september 2026 til ársloka 2028, innan bilsins sem nefnt er í greininni og í samræmi við reynsluna af viðræðunum 2009–2013. Matið liggur þó við efri mörk bilsins, nær aðeins til beins kostnaðar og lengri viðræður gætu ýtt heildinni yfir tvo milljarða.

Hvað er rétt?

  • Kostnaðarmatið frá 17. apríl 2026 hljóðar upp á 1.895 millj. kr. í beinan kostnað: laun, ferðir og þýðingar á 30–50 þúsund blaðsíðum af regluverki ESB.
  • Reynslan styður stærðargráðuna: kostnaðaráætlun viðræðnanna 2009–2013 var 990 millj. kr. og beinn bókfærður kostnaður áranna 2010–2012 reyndist 300,7 millj. kr.

Hvað vantar í samhengið?

  • Matið nær eingöngu til beins kostnaðar; óbeinum kostnaði stjórnsýslunnar á að mæta með forgangsröðun verkefna og hagræðingu og hann er ekki tölusettur.
  • Dragist viðræður fram yfir 2028 bætist við kostnaður árið 2029, sem ráðuneytið telur þó að yrði mun minni en árin 2027–2028.

Niðurstaða

Talan í greininni fellur að eina opinbera matinu sem til er. Utanríkisráðuneytið áætlaði í apríl 2026, að beiðni utanríkismálanefndar, að framhald viðræðna kostaði 175 millj. kr. árið 2026, 956 millj. kr. 2027 og 764 millj. kr. 2028, miðað við að viðræður standi frá 1. september 2026 til ársloka 2028 og verði skipulagðar með svipuðum hætti og síðast. Greinin birtist viku eftir að nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar rakti sama mat, svo bilið einn til tveir milljarðar á sér skýra stoð. Fyrirvararnir eru þeir sömu og fylgja matinu sjálfu: eingöngu er horft til beins kostnaðar og lengri viðræður myndu bæta nokkru við.

Heimildir

  1. Kostnaðarmat vegna framhalds viðræðna Íslands um aðild að ESB (minnisblað til utanríkismálanefndar, erindi 2502, 516. mál, 157. lþ.) · Utanríkisráðuneytið · Opinber heimild · 2026-04-17
  2. Nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar (þingskjal 1183, 157. lþ., kaflinn um kostnað) · Alþingi · Opinber heimild · 2026-05-18
  3. Kostnaður viðræðna í kringum tvo milljarða · Viðskiptablaðið · Fjölmiðill · 2026-04-20