Heimild · Myndband
Myndband Miðflokksins „Já fyrir eftirsjá?“ um afleiðingar þess að segja já
Myndband sem Miðflokkurinn birti á Facebook 13. júlí 2026 undir yfirskriftinni „Já fyrir eftirsjá?“. Þar segir Snorri Másson að verði svarið já fari allt opinbera kerfið og pólitíkin meira og minna að snúast um aðildarferlið og að óvissa um hvort Ísland verði „inni eða úti“ verði til þess að fólk og fyrirtæki haldi að sér höndum og hætti að fjárfesta. Hér er myndbandið birt í heild; valdar fullyrðingar eru staðreyndaskoðaðar.
Í myndbandinu færir Snorri Másson rök gegn því að líta á já í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst sem einfalda leið til að „sjá hvað er í boði“. Röksemdirnar eru tvær: annars vegar að aðildarferlið muni taka til sín einbeitingu stjórnvalda og opinbera kerfisins á kostnað annarra verkefna, hins vegar að óvissa um niðurstöðuna dragi úr fjárfestingu í lykilatvinnugreinum. Hér að neðan eru skoðaðar tvær fullyrðingar: að öll einbeiting íslenskra stjórnvalda muni fara í ESB-verkefnið og að fyrirtæki í lykilatvinnugreinum haldi að sér höndum og hætti að fjárfesta vegna óvissu um hvort Ísland verði „inni eða úti“.
Þessi síða skoðar valdar fullyrðingar úr efninu. Markmiðið er ekki að meta efnið í heild eða segja fólki hvað það á að kjósa, heldur að kanna hvort einstakar fullyrðingar standist og hvaða samhengi vantar.
Skoðaðar fullyrðingar (2)
- Að mestu rangt ×2
Hætta fyrirtæki í sjávarútvegi og landbúnaði að fjárfesta vegna óvissu um hvort Ísland verði „inni eða úti“?
Nærtækasta dæmið bendir í hina áttina. Noregur var EES-ríki með sjávarútveg í húfi, samdi um aðild 1993 til 1994 og hafnaði henni í tvísýnni þjóðaratkvæðagreiðslu; fjárfesting atvinnulífs á meginlandi Noregs óx samt um 15% að raungildi á þjóðaratkvæðagreiðsluárinu 1994 og enn hraðar næstu ár. Sama gerðist í lotunni 1972. Rannsóknir á umsóknarríkjum austurstækkunarinnar sýna að framfarir í aðildarferli juku erlenda fjárfestingu. Óvissa getur frestað einstökum fjárfestingum, eins og Brexit sýndi, en þar snerist óvissan um að missa markaðsaðgang sem fyrirtækin höfðu; EES-aðgangur Íslands helst óbreyttur meðan á viðræðum stendur.
Fer öll einbeiting stjórnvalda í ESB-verkefnið ef þjóðin segir já?
Reynslan segir annað. Í viðræðunum 2009 til 2013 hélt 18 manna samninganefnd utan um ferlið gegnum tíu samningahópa; í hópunum sátu um 200 fulltrúar og um helmingur þeirra kom frá hagsmunasamtökum og sérfræðistofnunum, ekki úr stjórnsýslunni. Beinn kostnaður nam 300,7 milljónum króna á þremur árum og auknu álagi var mætt með tilflutningi verkefna innan utanríkisþjónustunnar, á sama tíma og stjórnkerfið vann úr eftirmálum hrunsins. Álagið er raunverulegt og einhver verkefni víkja í forgangsröðun, en hvorki reynsla Íslands né annarra umsóknarríkja sýnir stjórnkerfi sem snýst „meira og minna“ um viðræðurnar.
Umritun
Textinn er birtur óbreyttur. Staðreyndaskoðanir eru settar inn á eftir viðeigandi köflum.
Ég myndi passa mig mjög vel á einu sem maður heyrir mjög mikið í umræðunni núna, sem er þetta „já til að sjá“ við þjóðaratkvæðagreiðsluna um Evrópusambandið sem fer fram í ágúst. Að þetta sé bara svona já til að sjá hvað er í boði hjá þeim. Og ég vildi bara benda á að þetta er alls ekki svona einfalt.
Þannig að ég útskýri það: ef svarið verður já í atkvæðagreiðslunni erum við formlega að sækja um aðild að Evrópusambandinu og göngum inn í aðildarferli.
Það er tvennt. Í fyrsta lagi fer allt opinbera kerfið okkar og pólitíkin meira og minna að snúast um þetta. Að fara þarna inn.
Þetta er risaferli sem getur kostað ótrúlega fjármuni fyrir okkur Íslendinga. Enginn veit hvað það getur tekið langan tíma. Það getur verið eitt ár, þrjú ár eða fimm ár.
Það sem mér finnst að mörgu leyti verst er að þegar þetta gerist þá myndast þannig óvissa í kerfinu hjá okkur, í atvinnugreinunum, lykilatvinnugreinunum sem halda öllu hérna gangandi, hvort sem það er sjávarútvegur eða landbúnaður eða allt annað atvinnulíf. Það myndast veruleg óvissa, af því að fólk veit ekki hvort það verður inni eða úti úr Evrópusambandinu eftir nokkur ár, og þá heldur fólk að sér höndum og hættir að fjárfesta.
Og þetta er nákvæmlega það sem við þurfum alls ekki á Íslandi. Heldur eigum við að vera einbeitt í að byggja upp gott atvinnulíf.
Með öðrum orðum, öll einbeiting okkar og íslenskra stjórnvalda mun fara í þetta Evrópusambandsverkefni. Það er það sem já þýðir. Já er ekki bara að sjá.
Með því að segja já erum við miklu frekar að taka mjög stóra áhættu, því við vitum raunverulega alls ekki hvort þetta muni yfirleitt leiða til Evrópusambandsaðildar. Ég tel það mjög ólíklegt. Þannig að annaðhvort fara mörg, mörg ár í súginn, eða það verður ekkert af þessu, og þetta er einfaldlega stór áhætta.
Athugasemdir
Umritunin er gerð eftir myndbandinu sjálfu og borin saman við skjátexta þess. Myndbandið er stutt og er birt hér í heild; tímakóðar eru ekki sýndir þar sem það er innan við ein og hálf mínúta.