Staðreyndavaktin

Staðreyndaskoðun · Grein

Lækkuðu vextir í Ungverjalandi eftir evruyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar?

Að mestu rétt

Fullyrðingin

„Ný ríkisstjórn Ungverjalands lýsti því nýlega yfir að hún ætlaði að taka upp evru á næstu fimm árum. Í kjölfar lækkuðu vextir á ríkisskuldabréfum, gjaldmiðillinn styrktist og hlutabréf hækkuðu í verði. Fleira kann að hafa spilað inn í, en markaðir tóku í það minnsta vel í þessi áform og mátu þau trúverðug.“

Skoðuð fullyrðing: Ný ríkisstjórn Ungverjalands hafi nýlega lýst yfir að hún stefni á evruupptöku innan fimm ára og í kjölfarið hafi ávöxtunarkrafa ríkisskuldabréfa lækkað, forintan styrkst og hlutabréfaverð hækkað.

Yfirlýsingin er raunveruleg: ríkisstjórn Péters Magyar tók við 9. maí 2026 og fjármálaráðherra hennar hét því 12. maí að Ungverjaland uppfyllti skilyrði evruupptöku fyrir 2030. Ávöxtunarkrafa ríkisbréfa lækkaði, forintan fór í fjögurra ára hámark og BUX-vísitalan sló met. Stærstu hreyfingarnar komu þó strax eftir kosningasigurinn 12. apríl, á undan evruloforðinu, og fleiri þættir toguðu í sömu átt.

Hvað er rétt?

  • Fjármálaráðherrann András Kármán hét því 12. maí 2026, tveimur vikum fyrir birtingu greinarinnar, að Ungverjaland uppfyllti Maastricht-skilyrðin fyrir 2030, og Magyar forsætisráðherra hafði nefnt upptöku 2030 eða 2031.
  • Allar þrjár markaðshreyfingarnar eru réttar: ávöxtunarkrafa 10 ára ríkisbréfa lækkaði um nálægt 0,8 prósentustig frá apríl fram undir lok júní, forintan styrktist í fjögurra ára hámark gagnvart evru og BUX-vísitalan hækkaði yfir 10% í apríl og sló met.
  • Greinin tekur sjálf fram að „fleira kann að hafa spilað inn í“.

Hvað vantar í samhengið?

  • Formlega loforðið er að uppfylla skilyrðin fyrir 2030; greinendur telja að seðlar og myntir kæmu í fyrsta lagi 2032–2033, svo „taka upp evru á næstu fimm árum“ er í rausnarlegri kantinum.
  • Stærstu dagshreyfingarnar urðu strax eftir kosningasigur Tisza-flokksins 12. apríl, áður en evruloforðið var formfest, og samhliða losnaði um frystar ESB-greiðslur og áhættuálag vegna stjórnarskiptanna hjaðnaði.
  • Ungverjaland uppfyllir nú ekkert Maastricht-skilyrðanna: hallinn gæti nálgast 7% af landsframleiðslu 2026 og skuldir eru um 74%, svo tímaáætlunin er metnaðarfull.

Niðurstaða

Atburðarásin stenst skoðun. Tisza-flokkur Péters Magyar vann þingkosningarnar 12. apríl 2026 með stjórnarskrárbundnum meirihluta, ríkisstjórnin tók við 9. maí og þremur dögum síðar hét nýi fjármálaráðherrann því að Ungverjaland uppfyllti skilyrði evruupptöku fyrir 2030, með halla undir 3% af landsframleiðslu. Yfirlýsingin var því tveggja vikna gömul þegar greinin birtist. Markaðstölurnar standast einnig: forintan styrktist um 3% daginn eftir kosningar og hélt áfram í fjögurra ára hámark, BUX-vísitalan sló met og ávöxtunarkrafa 10 ára ríkisbréfa lækkaði svo mjög að lánskjör Ungverjalands fóru undir kjör Póllands í fyrsta sinn frá 2020.

Orsakasambandið er einfaldað, eins og greinin viðurkennir raunar með orðunum „fleira kann að hafa spilað inn í“. Stærsti hluti hreyfingarinnar kom strax við kosningaúrslitin, mánuði á undan formlega evruloforðinu, og á sama tíma losnaði um milljarða evra af frystum ESB-greiðslum og vænt afnám hvalrekaskatta lyfti bönkum og orkufyrirtækjum. Greiningaraðilar á borð við Bank of America nefndu evrumarkmiðið engu að síður beinlínis sem drifkraft hækkananna á skuldabréfamarkaði í apríl og maí, og um miðjan maí sagði Bloomberg að „evrudraumur“ Ungverjalands væri að umbreyta skuldabréfamörkuðum Austur-Evrópu. Seðlabankastjórinn hét stuðningi við áformin, en Ungverjaland uppfyllir í dag ekkert skilyrðanna og trúverðugleiki tímalínunnar veltur á miklum aðhaldsaðgerðum.

Heimildir

  1. Hungary's new finance minister vows euro adoption by 2030 (Reuters, 12. maí 2026) · Reuters · Investing.com · Fjölmiðill · 2026-05-12
  2. Peter Magyar sworn in as Hungary's PM, ending Orban's 16 years in power · Al Jazeera · Fjölmiðill · 2026-05-09
  3. The forint verdict: how investors are reacting to Hungary's opposition landslide (markaðsviðbrögð 13. apríl) · Euronews · Fjölmiðill · 2026-04-13
  4. Hungary's Euro Dream Is Reshaping East European Bond Markets · Bloomberg · Fjölmiðill · 2026-05-15
  5. Hungary's eurozone roadmap and the bond rally (ávöxtunarkrafa, tímalína) · EU Insider · Fjölmiðill · 2026-06-23
  6. Hungary's central bank to support government's euro adoption plan (Varga seðlabankastjóri, 18. maí 2026) · Investing.com · Fjölmiðill · 2026-05-18