Staðreyndavaktin

Staðreyndaskoðun · Viðtal

Studdi ASÍ ESB-aðild opinberlega eftir hrun en hætti því fyrir löngu?

Að mestu rétt

Fullyrðingin

„Á árunum eftir hrun, þegar farið var í fyrri tilraunina, þá var það opinber afstaða Alþýðusambandsins að Ísland ætti að ganga í Evrópusambandið, en það er langt síðan að það hefur verið opinber afstaða Alþýðusambandsins.“

Skoðuð fullyrðing: ASÍ hafi á árunum eftir hrunið 2008 haft það sem opinbera afstöðu að Ísland ætti að ganga í ESB, en sú afstaða hafi ekki verið opinber stefna sambandsins um langt skeið.

Fyrri hlutinn er staðfestur með frumskjali: ársfundur ASÍ í október 2008 ályktaði að yfirlýsing um aðildarumsókn og upptöku evru væri „eina færa leiðin“, og aukaársfundur í mars 2009 setti samningsmarkmið. Seinni hlutinn er nálægt réttu en flóknari: engar nýlegar þingsamþykktir árétta stefnuna, en á stefnusíðu ASÍ stendur gamli textinn enn óbreyttur.

Hvað er rétt?

  • Ársfundur ASÍ 23.-24. október 2008 samþykkti ályktun með orðunum: „Það er skoðun ASÍ að yfirlýsing um að sótt verði um aðild Íslands að ESB og upptöku evru sé eina færa leiðin.“
  • Aukaársfundur ASÍ 25. mars 2009 skilgreindi samningsmarkmið fyrir aðildarviðræður og sambandið gaf út ritið „Sýn ASÍ á Evrópusamvinnuna“ í apríl 2009; stefnan var því virk opinber afstaða þegar sótt var um 2009.
  • Engar nýlegar þingsamþykktir ASÍ árétta þessa stefnu og sambandið hefur ekki tekið afstöðu til þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst 2026.

Hvað vantar í samhengið?

  • Á opinberri stefnusíðu ASÍ um alþjóðamál stendur setningin úr hrunárastefnunni enn orðrétt í dag; textinn er augljóslega gamall en hefur ekki verið felldur formlega úr gildi svo séð verði. „Langt síðan“ lýsir því fremur að stefnan hafi dagað uppi en að hún hafi verið afturkölluð.

Niðurstaða

Fyrri hluti fullyrðingarinnar er staðfestur með frumskjölum. Á ársfundi ASÍ 23. og 24. október 2008, vikum eftir bankahrunið, samþykkti sambandið ályktun um aðgerðir til að endurheimta fjármálastöðugleika þar sem segir: „Það er skoðun ASÍ að yfirlýsing um að sótt verði um aðild Íslands að ESB og upptöku evru sé eina færa leiðin.” Aukaársfundur 25. mars 2009 skilgreindi síðan samningsmarkmið fyrir aðildarviðræður og sambandið gaf út sérstakt rit um sýn sína á Evrópusamvinnuna í apríl 2009. Á árunum eftir hrun, þegar sótt var um aðild 2009, var stuðningur við aðildarumsókn því formleg og virk stefna ASÍ, eins og Sólveig Anna segir.

Seinni hlutinn, að langt sé síðan þetta var opinber afstaða sambandsins, er nálægt því sem er rétt en einfaldar stöðu sem er óskýrari en hún hljómar. Engar nýlegar þingsamþykktir ASÍ árétta stefnuna frá 2008, sambandið hefur ekki beitt sér í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst 2026 og innan aðildarfélaganna eru skiptar skoðanir, eins og fram kom í viðtalinu sjálfu. En á opinberri stefnusíðu ASÍ um alþjóðamál stendur setningin úr hrunárastefnunni enn orðrétt þegar þetta er skrifað. Textinn er augljóslega gamall og vísar til löngu liðinna atburða, en formlega hefur stefnan ekki verið felld úr gildi svo séð verði. Nákvæmara væri því að segja að stefnan hafi dagað uppi en að hún hafi verið dregin til baka; um afstöðu ASÍ til atkvæðagreiðslunnar 2026 segir hún þó rétt frá.

Heimildir

  1. Ályktun ársfundar ASÍ 2008 um aðgerðir til að endurheimta fjármálastöðugleika (frumskjal) · Alþýðusamband Íslands (afrit Wayback Machine) · Opinber heimild · 2008-10-24
  2. Sýn ASÍ á Evrópusamvinnuna og samningsmarkmið í aðildarviðræðum við ESB (apríl 2009) · Alþýðusamband Íslands (afrit Wayback Machine) · Opinber heimild · 2009-04-01
  3. Stefna ASÍ: alþjóðamál (textinn frá hrunárunum stendur enn á síðunni) · Alþýðusamband Íslands · Opinber heimild