Staðreyndavaktin

Staðreyndaskoðun · Ræða

Er Pólland í miklum hagvexti vegna þess að landið tók ekki upp evru?

Rétt en villandi

Fullyrðingin

„Hver er ástæðan fyrir því að Pólverjar, sú af stærstu þjóðunum á meginlandi Evrópu, er í hvað mestum og öflugustum vexti með sitt hagkerfi? Er það kannski það að þeir eru, hafa kosið að taka ekki upp evru?“

Skoðuð fullyrðing: Pólland sé eitt af sterkari hagvaxtarríkjum Evrópu, mögulega vegna þess að landið hefur ekki tekið upp evru.

Pólland er sannarlega í hópi þeirra ESB-ríkja sem vaxa hraðast, 3,6% árið 2025 og spáð 3,5% árið 2026, og notar ekki evru. En orsakasambandið sem spurningin gefur í skyn er ósannað: framkvæmdastjórn ESB rekur vöxtinn til einkaneyslu, fjárfestingar og ESB-fjármuna, ekki gjaldmiðilsins, og evruríkið Malta óx enn meira árið 2025.

Hvað er rétt?

  • Hagvöxtur Póllands var 3,6% árið 2025 og spá framkvæmdastjórnar ESB fyrir 2026 er 3,5%, margfalt meðaltal ESB (1,1%).
  • Pólland er í ESB án þess að hafa tekið upp evru.

Hvað er rangt eða vantar?

  • Ekkert í gögnunum sýnir að vöxturinn stafi af því að Pólland hélt zloty; evruríkin Malta (4,0% árið 2025) og Króatía (3,4%) vaxa líka langt yfir meðaltali.
  • Framkvæmdastjórnin skýrir pólska vöxtinn einkum með einkaneyslu, opinberri fjárfestingu og aukinni nýtingu ESB-fjármuna.
  • Pólland vex af lægri tekjugrunni (samleitni við ríkari Evrópu) og nýtur innri markaðarins og verulegra ESB-styrkja, hvort tveggja fylgir aðildinni sjálfri.

Niðurstaða

Spurningin, „er það kannski það að þeir … hafa kosið að taka ekki upp evru?“, er í reynd fullyrðing, og hún þarf ekki að vera röng til að vera villandi. Vöxtur Póllands er raunverulegur og með því mesta í ESB, en hann er ekki bundinn við evrulaus ríki: Malta, með evru, óx meira árið 2025, og Króatía, sem tók upp evru 2023, hélt vexti vel yfir meðaltali. Framkvæmdastjórnin rekur pólska vöxtinn til einkaneyslu, opinberrar fjárfestingar og ESB-fjármuna, og bæði innri markaðurinn og styrkirnir fylgja aðildinni, ekki gjaldmiðlinum. Ef zloty væri lykillinn ættu evruríkin ekki að geta vaxið jafn hratt eða hraðar.

Heimildir

  1. Economic forecast for Poland (vor 2026: 3,6% 2025, 3,5% 2026) · Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins · Opinber heimild
  2. Economic forecast for Malta (vor 2026: 4,0% 2025, 3,7% 2026) · Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins · Opinber heimild
  3. Economic forecast for Croatia (vor 2026: 3,4% 2025, 2,7% 2026) · Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins · Opinber heimild