Staðreyndavaktin

Staðreyndaskoðun · Ræða

Sýnir listi yfir ríkustu þjóðir að ESB og evra séu ekki forsenda velmegunar?

Að mestu rétt

Fullyrðingin

„Í þremur af fimm efstu sætunum voru Noregur, Sviss og við. Engin þeirra í Evrópusambandinu, engin þeirra með Evru, afgerandi sönnun þess að það er ekki forsenda þess að ná árangri fyrir þjóð að ganga þá vegferð sem núna er verið að biðja þjóðina um að samþykkja.“

Skoðuð fullyrðing: Þrjú af fimm ríkustu ríkjum Evrópu (Noregur, Sviss, Ísland) séu utan ESB og án evru, sem sanni að ESB-aðild eða evra sé ekki forsenda velmegunar.

Rétt er að Noregur, Sviss og Ísland eru meðal ríkustu ríkja Evrópu og öll utan ESB og evru; aðild er því ekki forsenda velmegunar. „Afgerandi sönnun“ er listinn samt ekki: hin tvö ríkin í efstu fimm sætunum, Lúxemborg og Írland, eru bæði í ESB og með evru. Sami listi sannar hvorki með né á móti aðild.

Hvað er rétt?

  • Efstu fimm ríki Evrópu í vergri landsframleiðslu á mann (IMF, 2026) eru Lúxemborg, Írland, Sviss, Ísland og Noregur, þar af þrjú utan ESB og evru.

Hvað er rangt eða vantar?

  • Tvö efstu-fimm-ríkjanna eru í ESB og með evru; listinn sýnir að aðild ræður ekki úrslitum um velmegun, ekki að hún vinni gegn henni.
  • Verg landsframleiðsla á mann er auk þess skekkt í báðum: í Írlandi vegna bókhalds fjölþjóðafyrirtækja, í Lúxemborg vegna fólks sem sækir vinnu þangað yfir landamærin og telur í framleiðslunni en ekki mannfjöldanum.
  • Velmegun ræðst af auðlindum, mannauði og stofnunum; fylgni við aðild eða gjaldmiðil sannar ekki orsakasamband.

Niðurstaða

Ólafur hefur hér raunverulegan punkt sem hann orðar sterkar en gögnin leyfa. Að þrjú af fimm ríkustu ríkjum álfunnar standi utan ESB og evru er fullgild vísbending um að hvorugt sé forsenda efnahagslegs árangurs. „Afgerandi sönnun“ gegn aðild verður listinn hins vegar ekki, því hin tvö sætin skipa ríki sem eru bæði í sambandinu og með evruna. Sé listinn sönnunargagn þá vitnar hann í báðar áttir, og segir þá einfaldlega að aðild ræður ekki úrslitum um velmegun, hvorki til né frá.

Sanngjarnari framsetning

Ríki geta verið mjög rík utan ESB og evru; Noregur, Sviss og Ísland sýna það. Listinn sannar að aðild er ekki forsenda velmegunar, en ekki að hún vinni gegn henni: Lúxemborg og Írland sitja á sama lista.

Heimildir

  1. GDP per capita, current prices (IMF World Economic Outlook, 2026) · Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn (IMF) · Hagtölur